വിവരാവകാശ നിയമം 2005
വിവരാവകാശ നിയമം 2005
Right to Information Act – RTI
വിവരാവകാശ നിയമം 2005 (Right to Information Act - RTI) എന്നത് ഭരണസംവിധാനത്തിൽ സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ നിയമമാണ്. സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ കൈവശമുള്ള വിവരങ്ങൾ അറിയാൻ ഏതൊരു ഇന്ത്യൻ പൗരനും ഈ നിയമം പൂർണ്ണ അധികാരം നൽകുന്നു.
പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ
സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കൽ
ഗവൺമെന്റ് സംവിധാനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ സുതാര്യമാക്കുക.
അഴിമതി നിർമ്മാർജ്ജനം
ഭരണപരമായ കാര്യങ്ങൾ ജനങ്ങൾ അറിയുന്നതിലൂടെ അഴിമതി തടയുക.
ജനകീയ പങ്കാളിത്തം
ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിൽ ജനങ്ങളെ കൂടുതൽ ശക്തരാക്കുക.
ഉത്തരവാദിത്വം
സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ജനങ്ങളോട് കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളവരാക്കുക.
അപേക്ഷയും സമയപരിധിയും
ആർക്ക് നൽകണം?
ഓരോ ഓഫീസിലെയും പബ്ലിക് ഇൻഫർമേഷൻ ഓഫീസർമാർക്ക് (PIO) അപേക്ഷ നൽകാം.
ഫീസ് ഘടന:
സാധാരണ ഫീസ് ₹10 ആണ്. ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയുള്ളവരെ (BPL) ഫീസിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
മറുപടി ലഭിക്കേണ്ട സമയപരിധി:
- പൊതുവായി: 30 ദിവസത്തിനകം
- അസിസ്റ്റന്റ് PIO വഴിയെങ്കിൽ: 35 ദിവസത്തിനകം
- ജീവനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ബാധിക്കുന്നതെങ്കിൽ: 48 മണിക്കൂറിനകം
അപ്പീൽ സംവിധാനം (Appeals)
ഒന്നാം അപ്പീൽ
മറുപടി ലഭിക്കേണ്ട അവസാന തീയതി കഴിഞ്ഞോ അല്ലെങ്കിൽ മറുപടി ലഭിച്ച തീയതി മുതൽ 30 ദിവസത്തിനകം അതേ ഓഫീസിലെ ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥന് നൽകണം.
രണ്ടാം അപ്പീൽ
ഒന്നാം അപ്പീലിലും പരിഹാരമായില്ലെങ്കിൽ 90 ദിവസത്തിനകം സംസ്ഥാന/കേന്ദ്ര വിവരാവകാശ കമ്മീഷന് നൽകാം.
ഒഴിവാക്കിയ വിവരങ്ങൾ (വകുപ്പ് 8)
രാജ്യസുരക്ഷയെ മുൻനിർത്തി താഴെ പറയുന്ന വിവരങ്ങൾ നൽകാൻ ബാധ്യതയില്ല:
- രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷ, പരമാധികാരം, തന്ത്രപരമായ താൽപ്പര്യങ്ങൾ എന്നിവയെ ബാധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ.
- കോടതികൾ വ്യക്തമായി വിലക്കിയിട്ടുള്ള വിവരങ്ങൾ.
- വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് രഹസ്യ സ്വഭാവത്തോടെ ലഭിച്ച വിവരങ്ങൾ.
- വ്യക്തികളുടെ ജീവനോ ശാരീരിക സുരക്ഷയ്ക്കോ ഭീഷണിയാകുന്ന കാര്യങ്ങൾ.
ശിക്ഷാ നടപടികൾ
കൃത്യമായ കാരണമില്ലാതെ വിവരങ്ങൾ നൽകാതിരിക്കുകയോ അപേക്ഷ നിരസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥന് കമ്മീഷൻ ഒരു ദിവസത്തേക്ക് ₹250 വീതം, പരമാവധി ₹25,000 വരെ പിഴ ചുമത്താൻ ഈ നിയമത്തിൽ വ്യവസ്ഥയുണ്ട്.